Er eg næringsdrivande?

Viss du ønskjer å drive for deg sjølv, eller du har ein hobby du tener pengar på, vurderer du kanskje å starte di eiga bedrift. Det kan vere vanskeleg å vite om aktiviteten du driv med skal reknast som næringsverksemd eller ikkje.

Desse fire vilkåra må vere oppfylte

Det finst ikkje nokon konkret definisjon for når ein aktivitet blir rekna som næringsverksemd, men det er fire vilkår som må vere oppfylte. Du må sjølv vurdere om du oppfyller alle fire vilkåra. 

Med overskott meiner vi at inntektene er høgare enn kostnadene. Dette er det viktigaste du må vurdere. Overskottet må vere rimeleg samanlikna med innsatsen du har lagt ned. Det er ikkje eit krav at aktiviteten må gå med overskott heilt frå starten av, men han må kunne gå med overskott på lengre sikt. Du bør ha haldepunkt som viser at det er sannsynleg at du kan tene pengar på aktiviteten din, til dømes gjennom marknadsundersøkingar, kunnskap eller andre erfaringar. Det er ikkje nok at aktiviteten i seg sjølv gir inntekter viss utgiftene er høgare enn inntektene. Ein hobby eller ein fritidssyssel som du har litt inntekt frå, men som aldri går med overskott, blir ikkje rekna som næringsverksemd. Han gir heller ikkje rett til frådrag for kostnader/underskott.

Kravet om overskott kjem an på kva aktivitet det er snakk om, og må ofte vurderast over fleire år.

Du kan altså gå med underskott, og likevel oppfylle vilkåret om overskott over tid, noko som kan vere særleg aktuelt i ein oppstartsfase. I somme bransjar kan ein heller ikkje sjå resultatet før etter fleire år, til dømes ved juletreproduksjon.

Om ein aktivitet er eigna til å gå med overskott må normalt vurderast med eit perspektiv på fem til åtte år, unntaksvis ti år.

Du kan sjå døme på tilfelle der ein hobby har gått over til å bli næringsverksemd lengre nede på sida.

Det er ikkje eit konkret krav til kor lenge aktiviteten må vare, men det er naturleg å tenkje at du planlegg å halde på med han ei god stund framover.

Når du vurderer dette kriteriet, må du sjå det i samanheng med dei andre kriteria. Til dømes vil det økonomiske resultatet naturleg nok påverke kor lenge du vil halde på med aktiviteten.

Du må utføre aktiviteten regelmessig. Altså er ikkje små enkeltoppdrag og tilfeldige jobbar næringsverksemd. Viss du derimot har mange eller store oppdrag, eller fleire oppdragsgivarar kan det tyde på at du er næringsdrivande. Til dømes vil ikkje eitt enkelt vaskeoppdrag vere næringsverksemd, men gjentakande vaskeoppdrag gjennom året kan vere det. Du treng ikkje sjølv å vere den aktive parten, viss du til dømes har tilsette som utfører arbeidet.

Frilansar

Har du berre enkeltståande oppdrag utan å vere tilsett, bør du vurdere om du er frilansar. Er du frilansar, betaler du skatt på den same måten som lønnsmottakarar, og du leverer skattemeldinga for lønnsmottakarar og pensjonistar.

Les om skilnaden mellom frilansarar og sjølvstendig næringsdrivande (altinn.no)

Passiv kapitalplassering

Dersom aktiviteten er så låg at han må reknast som passiv kapitalplassering, er det ikkje næringsverksemd. Passiv kapitalplassering kan til dømes vere aksjeinvesteringar eller utleige av din eigen bustad.

Les meir om skattereglane ved utleige av bustad

 

For eiga rekning betyr at det er du sjølv som dekkjer utgiftene ved arbeidet, til dømes utgifter til materiale, og utgifter til anskaffing og drift av utstyr.

For eigen risiko vil seie at det er ditt ansvar at oppdraget blir utført, til dømes at vara eller tenesta blir levert til avtalt tid og pris. Det er du sjølv som ber ansvaret for resultatet av verksemda.

Viss du ikkje stiller med eigne reiskapar, verktøy eller utstyr for å utføre arbeidet, og heller ikkje er ansvarleg for jobben, bør du vurdere om du heller bør reknast som arbeidstakar i staden for sjølvstendig næringsdrivande.

 

Du må sjølv vurdere om du oppfyller alle dei fire vilkåra

Skatteetaten vurderer ikkje om du oppfyller vilkåra når du sender inn skattemeldinga. Derfor er det viktig at du set deg inn i kva kvart av vilkåra inneber, og er klar over pliktene du har som næringsdrivande.

Viss inntektene er høgare enn kostnadene, og du planlegg å drive med aktiviteten over tid, kan det tyde på at du driv næringsverksemd. Uansett bør du ta vare på dokumentasjon på inntekter og utgifter frå du startar med aktiviteten.

Mange trur det er ei grense på 50 000 kroner, men dette er grensa for når du må registrere verksemda i Mva-registeret, og det har ikkje noko å gjere med vurderinga av om du er næringsdrivande eller ikkje. Meirverdiavgift blir berekna ut frå omsetning, det vil seie kor mykje du har selt for, medan skatt handlar om overskott, det vil seie det du sit att med etter at utgiftene er trekte frå.

Viss vurderinga du er at du ikkje oppfyller alle vilkåra, men likevel har inntekt frå ein aktivitet, kan denne inntekta framleis vere skattepliktig, og du må oppgi henne i skattemeldinga. Dersom du er i tvil om du skal oppgi denne inntekta, kan du kontakte oss og gjere greie for problemstillinga.

 

Få ein god start som næringsdrivande

Viss du har vurdert vilkåra og komme fram til at du er næringsdrivande, er det fleire ting du må gjere.

Kostnader i oppstartsperioden 

Frå det første året du oppfyller vilkåra for å drive næringsverksemd, vil alle inntektene dine frå verksemda vere skattepliktige, og du har rett til å få frådrag for alle kostnader knytte til verksemda. Du kan ha hatt kostnader knytte til verksemda i åra før du oppfylte vilkåra. Dette kallar vi ein oppstartsperiode. 

Dersom du ikkje oppfyller dei fire vilkåra som næringsdrivande

Om du kjem til at du ikkje oppfyller alle vilkåra, men likevel har overskott frå ein aktivitet, kan denne vere skattepliktig som arbeidsinntekt eller kapitalinntekt.

Du fører bruttoinntekta under «Anna arbeidsinntekt» i skattemeldinga. Du har rett til minstefrådrag i arbeidsinntekt. Dette frådraget blir automatisk rekna ut som ein prosent av bruttoinntekta di.

Dersom overskottet kjem frå formue eller eigedelar, kan det vere skattepliktig som andre kapitalinntekter. I skattemeldinga fører du bruttoinntektene i feltet «Inntekt». Kostnadene du har hatt i samband med inntektene fører du i feltet «Kostnader knytte til inntektene».

Har du utført oppdrag og småjobbar, eller hatt ekstrainntekter som privatperson, kan du sjå døme på korleis du fører dette i skattemeldinga på småjobbar og tenester.

Er du usikker på korleis du skal oppgi denne inntekta, kan du kontakte oss og gjere greie for problemstillinga.

Du vil få ei skattemelding for næringsdrivande. Denne pliktar du å levere sjølv om du ikkje oppfyller vilkåra, eller du ikkje har hatt aktivitet det første året. Det er i så fall viktig at du opplyser om dette når du sender inn skattemeldinga. Når du opnar skattemeldinga di, vil du få spørsmål om du har hatt næringsaktivitet. Der svarer du «nei», og du vil få ei skattemelding med null i næringsinntekt.

Slik fyller du ut skattemeldinga

Dersom du er i tvil

Du kan be Skatteetaten om ein bindande førehandsuttale (BFU) om situasjonen din. Ein bindande førehandsuttale er ei avklaring av dei skatte- og avgiftsmessige forholda som vil gjelde i saka di, og er eit tillegg til vanleg rettleiing. Uttalen er bindande for Skatteetaten.

Skatteetaten gjennomfører kontrollar

Skatteetaten gjennomfører kontrollar av skattemeldingar, og saka di kan bli tatt opp til vurdering. Dersom Skatteetaten kjem til at vilkåra for å drive næringsverksemd ikkje er oppfylte over tid kan vi krevje at du betaler tilbake eventuelle frådrag for underskott som du har ført opp tidlegare år. I nokre tilfelle vurderer vi også tilleggsskatt.